Беларускі ПЭН абвесцілі «экстрэмісцкім фармаваннем»

Праваабарончую арганізацыю «Беларускі ПЭН» 4 сакавіка 2026 года ўнеслі ў «Пералік арганізацый, фармаванняў, індывідуальных прадпрымальнікаў, датычных да экстрэмісцкай дзейнасці» на сайце МУС. Беларускі ПЭН-цэнтр быў створаны ў 1989 годзе з мэтай абароны свабоды слова.

Паводле інфармацыі на сайце сілавога ведамства, адпаведнае рашэнне было прынятае Камітэтам дзяржаўнай бяспекі Беларусі яшчэ 27 лютага 2026 года і ў той жа дзень набыло юрыдычную моц.

У якасці ўдзельнікаў «экстрэмісцкага фармавання» названыя Таццяна Леанідаўна Нядбай і Алена Барысаўна Талкачова.

На сайце МУС згадваюцца інтэрнэт-рэсурсы, якія нібыта з’яўляюцца сродкамі «экстрэмісцкай» дзейнасці:

• сайт з ідэнтыфікатарам penbelarus.org;
• Face­book-акаўнт (ідэнтыфікатар https://www.facebook.com/penbelarus.org);
• Х‑акаўнт (ідэнтыфікатар https://x.com/pen_belarus);
• Insta­gram-акаўнт (ідэнтыфікатар https://www.instagram.com/pen_belarus);
• Telegram-канал (ідэнтыфікатар https://t.me/PENBelarus);
• YouTube-канал (ідэнтыфікатар https://www.youtube.com/channel/UCUU7-N0fwKE3OAd1NKemhDg);
• старонка на краўдфандынгавай пляцоўцы Рatre­on (ідэнтыфікатар https:\\www.patreon.com\PENBelarusBY);
• старонка ў Linkedin (ідэнтыфікатар lt.linkedin.com/pen_belarus).

Частка гэтых інтэрнэт-рэсурсаў 23 лютага 2026 года была ўключаная ў Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў на сайце Мінінфармацыі. Рашэнне пра прызнанне іх «экстрэмісцкай інфармацыйнай прадукцыяй» прыняў 16 лютага 2026 года суд Чыгуначнага раёна Гомеля.

Беларускі ПЭН — гэта адна з найстарэйшых беларускіх праваабарончых арганізацый, якая адстойвае свабоду выказвання і прыцягвае сусветную ўвагу да парушэння правоў чалавека ў Беларусі, у тым ліку культурных правоў.

У шэрагах Беларускага ПЭНа — двое лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, гэта пісьменніца Святлана Алексіевіч і праваабаронца, заснавальнік ПЦ «Вясна», экс-палівязень Алесь Бяляцкі. У першыя гады па заснаванні арганізацыі яе прэзідэнтамі былі выбітныя беларускія літаратары Васіль Быкаў і Рыгор Барадулін.

У 2021 годзе Беларускі ПЭН ліквідавалі ў Беларусі рашэннем Вярхоўнага суда — якраз на гадавіну прэзідэнцкіх выбараў, 9 жніўня. З тае пары арганізацыя перажыла блакаванне сайта і рэлакацыю актыву ў Варшаву. Цяпер Беларускі ПЭН зарэгістраваны ў Польшчы і працягвае сваю дзейнасць як асацыяцыя (sto­warzysze­nie).

Спіс медыя, названых «экстрэмісцкімі» арганізацыямі альбо фармаваннямі

Паводле дзеючага беларускага заканадаўства, асобы, прызнаныя ўдзельнікамі экстрэмісцкага фармавання, могуць быць прыцягнутыя да крымінальнай адказнасці па артыкулах «Стварэнне экстрэмісцкага фармавання альбо ўдзел у ім» (артыкул 361–1 КК) ці за «Садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці» (артыкул 361–4 КК). Санкцыі паводле гэтых артыкулаў — да 10 гадоў пазбаўлення волі.