• Актуальнае
  • Медыяправа
  • Карыснае
  • Накірункі працы і кампаніі
  • Агляды і маніторынгі
  • Рэкамендацыі па бяспецы калег

    Чаго чакаць незалежным СМІ (парадыгма на пару гадзін)

    ­­­­Пазначым.

    - Галоўная тэма: вяртанне ў дзярж­аўныя сістэмы распаўсюду «Народнай волі» і «Нашай Нівы».

    - Гал­оўна­е п­ытанне: ці ёсц­ь гэт­а паказ­чыкам пачатку лібералізацыі ў сферы СМІ ці толькі дэманстратыўным крокам наперад, за які­м могуць пайсці і два назад?

    Нельга зазірнуць у будучыню і дакладна сказаць, што адбудзецца заўтра і ці будзе наогул гэтае «заўтра». Не заўсёды можна ацаніць і тое, што здзяйсняецца сёння ці адбылося ўчора. Калі гавораць­ эмоцыі і чаканні, розум звычайна блукае паміж версіямі, як між трох соснаў (у нашым выпадку — нават дзвюх). Любую падзею можна расцэньваць абсалютна з супрацьлеглых пазіцый. Паглядзіце, напрыклад, на закаханых («заангажаваных»): як яны схільныя памыляцца, калі не ўпэўненыя, калі спадзяюцца і адначасова баяцца памыліцца. (Як памыляюцца ўпэўненыя — тэма асобная).

    І ўсё ж паспрабуем асэнсаваць, што мы маем зараз. І параўнаць з тым, што мелі, што спадзяваліся атрымаць ці, насупраць, рызыкавалі страціць.

    Сродкаў масавай інфармацыі тычацца два пункты тактычных саступак (ці стратэгічных прарываў (?)) афіцыйнага Мінску.

    Першы: вяртанне ў дзяржаўныя сістэмы распаўсюду і беларускія друкарні двух выданняў (адно з якіх, заўважым, і без таго друкавалася на Беларусі, — і гэта дэманструе ці то ступень падрыхтоўкі зыходных дакументаў уладамі, ці іх шчырасць у перамовах з Захадам).

    Другі пункт: сённяшні (24.11.08.) «круглы стол» пад эгідай АБСЕ на тэму «Інтэрнет-СМІ: выклікі XXI стагоддзя». Разглядаць гэты пункт у кантэксце галоўнага пытання асаблівага сэнсу не мае: гэта, хутчэй, крок насустрач з боку Еўропы: падзяліцца ведамі, абмеркаваць сумесна. Таму сканцэнтруемся на першым.

    Ці добра, што «НН» і «НВ» вернуцца ў шапікі і ў падпіску?
    Безумоўна. Калі, нарэшце, вернуцца.
    Але ці з’яўляецца гэта прынцыповым вырашэннем праблемы дыскрымінацыі незалежных СМІ (яшчэ больш за дзесятак якіх маюць тыя самыя праблемы)?
    Безумоўна… што? Не? Ці — не безумоўна?

    Надзеі ўжо з’явіліся, але ж нездарма грэкі (старажытныя) казалі, што надзея — горшы вораг.

    Інфармацыя для роздуму.
    Месяц таму БАЖ вызначыў некалькі крытэраў паляпшэння сітуацыі ў галіне свабоды выказвання і прывёў паказчыкі руху да выканання гэтых крытэраў:
    1. Забеспячэнне роўных эканамічных умоваў для СМІ розных форм уласнасці.
    2. Забеспячэнне рэальнага доступу да інфармацыі.
    3. Прывядзенне беларускага заканадаўства ў адпаведнасць з міжнароднымі прававымі нормамі.

    Дык вось. Пакуль гаворка Беларусі і Еўр­опы — падкрэсліваю, гаворка! — ідзе пераважна аб першым пункце, прычым тычыцца толькі двух выданняў — так, знакавых, але ж толькі двух з паўтара дзесяткаў!
    Пра другі пункт — не журналістам расказваць.

    Па каментар наконт трэцяга пункту можна звярнуцца да прадстаўніка АБСЕ па свабодзе СМІ (офіс якога, між іншым, і з’яўляецца адным з арганізатараў «круглага стала» аб Інтэрнет-СМІ).

    Параўнай­це, што прапанаваў офіс Харашці яшчэ на пачатку 2005 года, з тым, што адбылося:

    ­­Прапаноўвалася Адбылося
    Лібералізаваць дзеючы закон аб СМІ У 2008 годзе прыняты новы закон, які расцэньваецца і Прадстаўніком АБСЕ па свабодзе СМІ, і іншымі міжнароднымі структурамі як рэпрэсіўны https://baj.media/m‑p-viewpub-tid-1-pid-5195.html
    Міністэрству інфармацыі адмовіцца ад практыкі вынясення папярэджанняў і прыпынення дзейнасці газет У параўнанні з 2004 годам, калі прыпынялася дзейнасць двух з паловай дзесяткаў выданняў, сітуацыя значна палепшылася. Але папярэджанні — прычым, па самых нязначных падставах — выносяцца і па сёння. А замест прыпынення дзейнасці незалежныя выданні сустрэліся з фактычнай забаронай на распаўсюд па падпісцы і ў газетных шапіках (набыло масавы характар якраз у 2005 годзе)
    Рэкамендаваць дзяржаўным органам лібералізаваць
    законы, якія прадугледжваюць адказнасць за паклёп і адмяніць
    крымінальную адказнасць за абразу
    Рэкамендаваныя Канстытуцыйным судом папраўкі ў Крымінальны кодэкс, якія б выключалі крымінальную адказнасць за крытыку, не ўнесеныя. Больш за тое, Крымінальны кодэкс дапоўнены, у прыватнасці, арт. 369–1 «Дыскрэдытацыя Рэспублікі Беларусь» (уступіў у сілу ў 2006 годзе).  А ў 2007 годзе прыняты закон «Аб супрацьдзеянні экстрэмізму», які дазваляе прызнаваць інфармацыйную прадукцыю экстрэмісцкімі матэрыяламі без экспертызы і ставіць пытанне аб крымінальнай адказнасці вінаватых у яе вырабе ці распаўсюдзе
    ­Прыватызаваць дзяржаўныя СМІ замест падтрымкі іх з дзяржаўнага бюджэту У параўнанні з 2005 годам падтрымка дзяржаўных медыя ў 2008 годзе вырасла амаль удвая (з 40 млн. долараў да больш чым 70 млн.)
    Рэкамендаваць дзяржаўным СМІ выказваць альтэрнатыўныя пункты гледжання Падчас парламенцкіх выбараў 2008 года ўсім зарэгістраваным кандыдатам, у тым ліку дэмакратычным, прадастаўлялася магчымасць выступіць па тэлеканале у фармаце «говорящей головы», а ў газеце – з праграмай у «братэрскай магіле». Пасля выбараў прадстаўнікі апазіцыі, нават ужо запрошаныя ў эфір, не змаглі ўзяць удзелу ў тэлевізійным ток-шоў, якое было прысвечана вынікам выбараў https://baj.media/m‑p-viewpub-tid-1-pid-5749.html
    Прыватызаваць адзін з нацыянальных тэлеканалаў і ператварыць другі ў грамадскі Без каментароў
    Ураду ўтрымацца ад захадаў па блакаванні і фільтрацыі інфармацыі ў Інтэрнеце. Працягнуць кансультацыі па заканапраекце, які рэгулюе доступ ў Інтэрнет у адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі. Узгадка пра Інтэрнет знікла з закона «Аб інфармацыі, інфарматызацыі і абароне інфармацыі», але з’явілася ў новым законе «Аб СМІ». Права рэгулявання Інтэрнет-СМІ д­элегавана менавіта ўраду.
    Правядзенне канферэнцыі на гэты конт і ёсць, відаць, паказчыкам працягу кансультавання. Засталося дачакацца вынікаў.

    Параўнанне з 2005 годам яскрава дэманструе накіруна­к, у якім рухалася дзяржава апошнія гады.
    Дык чаго ж чакаць незалежным СМІ сёння­?
    Адказаў можа быць шмат, а значыць — ніводнаму з іх вялікага даверу няма. Акрамя, здаецца, аднаго, вядомага: спадзявацца на лепшае, але рыхтавацца да горшага.

    І хай сабе мы памылімся!

    Самыя важныя навіны і матэрыялы ў нашым Тэлеграм-канале — падпісвайцеся!
    @bajmedia
    Найбольш чытанае
    Акцэнты

    30-годдзе за кратамі — сёння ў зняволенай журналісткі Кацярыны Андрэевай дзень народзінаў

    Кацярына Андрэева мусіла сустрэць «круглую» дату на волі — 5 верасня 2022 года сканчаўся яе несправядлівы тэрмін у калоніі. Але не. 7 красавіка 2022-га сям’і палітзняволенай журналісткі стала вядома, што ёй выставілі новае абвінавачанне. 13 ліпеня 2022 года Кацярыну прызналі вінаватай «у выдачы замежнай дзяржаве, міжнароднай альбо замежнай арганізацыі ці іх прадстаўніку дзяржаўных сакрэтаў Рэспублікі Беларусь». Суддзя Гомельскага абласнога суда Алег Харошка прызначыў ёй яшчэ 8 год пазбаўлення волі.
    02.11.2023
    Акцэнты

    Карцер, ПКТ, ШИЗО — что это такое? Как наказывают политзаключенных, которые уже находятся за решеткой

    «Медиазона» часто пишет новости о том, как заключенных отправляют в ШИЗО, ПКТ или переводят на тюремный режим. В колониях политзаключенные не сидят в камерах, а живут в бараках, ходят на работу по улице. Но даже этих «удобств» можно лишить. По сути, осужденные отбывают двойное наказание — часто по надуманным поводам — мерзнут в одиночных камерах, дышат хлоркой и не получают письма. «Медиазона» рассказывает, как наказывают тех, кто уже наказан заключением в колониию и СИЗО.
    28.06.2023
    Акцэнты

    Чацвёра з дзесяці сышлі з прафесіі. Як абышоўся «Талібан» з журналістыкай у Афганістане

    01.03.2024
    Кожны чацвер мы дасылаем на электронную пошту магчымасці (гранты, вакансіі, конкурсы, стыпендыі), анонсы мерапрыемстваў (лекцыі, дыскусіі, прэзентацыі), а таксама самыя важныя навіны і тэндэнцыі ў свеце медыя.
    Падпісваючыся на рассылку, вы згаджаецеся з Палітыкай канфідэнцыйнасці