Новы парадак уезду ў Латвію — як ён павінен працаваць ужо 1 верасня

На першы дзень восені прызначаны запуск новай працэдуры перасячэння мяжы Латвіі грамадзянамі шэрагу трэціх краін — у тым ліку і беларусам. Плануецца папярэдняя падача звестак пра сябе і чаканне дазволу (ці адмовы) на ўезд. 

Выява носіць ілюстрацыйны характар. Фота: worldatlas.com

Механізм тэхнічна абапіраецца на электронную сістэму, а юрыдычна — на правілы Кабінета міністраў. За няпоўныя два тыдні да прызначанага тэрміну і тое, і другое знаходзілася ў стадыі распрацоўкі, высветліў LSM+ у МУС.

Папраўкі ў Закон аб іміграцыі Сейм унёс 3 красавіка гэтага года. У якасці прычыны, як тады паведамляў LSM+ , называлася неабходнасць умацавання нацыянальнай бяспекі і аховы межаў. Абноўлены закон датычыцца грамадзян трэціх краін (многіх, але не ўсіх, пра гэта ніжэй; распаўсюджваецца ён у тым ліку і на ўкраінцаў, што выязджаюць з акупаваных тэрыторый) — калі яны жадаюць уехаць у краіну не па латвійскай візе або відзе на жыхарства, а па нейкім іншым дакуменце (напрыклад, візе іншай краіны Шэнгену). Ён вызначае, якую менавіта інфармацыю пра сябе і сваю паездку яны павінны падаць (даволі шырокую; пра гэта крыху ніжэй) і ў які тэрмін (48 гадзін), аднак не змяшчае ніякай канкрэтыкі адносна таго, якім менавіта чынам гэтыя звесткі трэба пераслаць, у якой форме і якому ведамству.

LSM+ накіраваў профільным ведамствам спіс пытанняў і атрымаў адказы ад Дэпартамента стратэгічнай камунікацыі МУС.

Галоўнае

«У дадзены момант плануецца, што з 1 верасня

падача інфармацыі будзе ажыццяўляцца на сайце (eta.gov.lv) у выглядзе адказаў на размешчаныя там пытанні»,

— гаворыцца ў атрыманым 15 жніўня LSM+ лісце МУС. Асоба, якая жадае ўехаць у Латвію,

«цягам 48 гадзін пасля падачы даных на сайце eta.gov.lv атрымае паведамленне на ўказаны ёй адрас электроннай пошты»,

таксама паведаміла ведамства.

Па звестках на раніцу 20 жніўня сістэма яшчэ недаступная: адкрываецца пустая старонка з гербам Латвіі, паведамленнем «Не знойдзена» і запрашэннем звяртацца з пытаннямі ў Цэнтр абслугоўвання МУС (кантакты прыводзяцца). Аднак МУС запэўнівае, што да 1 верасня сайт eta.gov.lv запрацуе.

Неабходныя для запуску ўсёй сістэмы правілы Кабінет міністраў прыняў да вечара 19 жніўня (Val­sts apdraudēju­ma novēršanas infor­mā­ci­jas sistē­mas noteiku­mi).

Іншыя асаблівасці новай сістэмы

Прыводзім большую частку перапіскі з МУС у фармаце пытанне-адказ з мінімальнымі скарачэннямі. Арыгінал адказаў — тут (.pdf).

Якую менавіта інфармацыю неабходна падаць?

З 1 верасня не пазней чым за 48 гадзін да ўезду ў Латвію падаюцца звесткі пра:

- мэту паездкі (уезду); планаваны тэрмін і месца знаходжання;
— маршрут паездкі;
— кантактную інфармацыю;
— выбарныя пасады, якія займае сам чалавек або яго сваякі;
— удзел у выбарах у якасці кандыдата;
— былы або дзейны статус дзяржаўнай ці муніцыпальнай службовай асобы;
— службу ва Узброеных сілах, спец- і памежнай службе, мытні або ў органах унутраных спраў, юстыцыі ці замежных спраў (у тым ліку дыпламатычнай службе).

Ці дазволена падаць звесткі раней, чым за 48 гадзін? Калі так, то пачынаючы з якога моманту?

— Зараз устаноўлены толькі мінімальны тэрмін, таму запатрабаваныя звесткі можна падаць і раней, чым за 48 гадзін. (Наколькі «раней», МУС не ўдакладніла. — LSM+). Адначасова трэба сачыць, каб пададзеная інфармацыя была праўдзівай, гэта значыць адпавядала фактычным абставінам.

Як дзейнічаць падарожніку, калі яго планы змяніліся да паездкі?

— Не пазней чым за 48 гадзін да ўезду ў Латвію падаць адпаведныя фактычным абставінам звесткі, пры неабходнасці ўдакладніўшы раней пададзеныя.

Ці можа іншая асоба (напрыклад, сваяк, які жыве ў ЕС) падаць інфармацыю замест уязджаючага? (Напрыклад, у Беларусі ўжо сам кантакт-перапіска-камунікацыя з латвійскімі ўстановамі можа прывесці да цяжкіх наступстваў.)

— Запатрабаваныя звесткі павінен падаць замежнік асабіста. Дадаткова трэба ўлічваць, што згаданыя папраўкі да Закона аб іміграцыі для замежнікаў прадугледжваюць і адміністрацыйную адказнасць за непадачу запатрабаваных звестак альбо падачу няпоўных ці несапраўдных.

Ці лічыцца пададзеная інфармацыя «дэкларатыўнай», ці латвійскія ўстановы будуць правяраць яе сапраўднасць?

— Сутнасць паправак заключаецца ў тым, каб абавязаць грамадзян трэціх краін да ўезду ў Латвію падаваць пра сябе пералічаныя вышэй звесткі, якія ўстановы дзяржаўнай бяспекі і праваахоўныя органы могуць выкарыстоўваць для выяўлення і папярэджання рызыкаў для бяспекі дзяржавы і грамадства.

У выпадках, калі такія рызыкі будуць канстатаваныя, кампетэнтныя дзяржаўныя ўстановы выкарыстоўваюць наяўныя прававыя інструменты для прадухілення пагрозы, у тым ліку і праз абмежаванне магчымасці ўезду ў Латвію канкрэтнай асобы.

Патлумачце, калі ласка, на прыкладах, як дзейнічаць уязджаючаму ў канкрэтных выпадках, калі ён:

a) Грамадзянін Беларусі з польскім відам на жыхарства і плануе ўехаць і перасячы Латвію «чыстым» транзітам. У яго няма ні знаёмых/сваякоў, ні адраса, ні нумара тэлефона ў Латвіі.
b) Грамадзянін Беларусі з грэчаскай візай плануе ўехаць і «па дарозе» правесці ў Латвіі некалькі дзён. У яго няма ні знаёмых/сваякоў, ні адраса, ні нумара тэлефона ў Латвіі.
c) Грамадзянін Грузіі [для звычайных грамадзян якой бязвізавы рэжым з ЕС яшчэ дзейнічае] і плануе ўехаць з Расіі.
d) Грамадзянін Грузіі і плануе прыляцець з Турцыі.
e) Грамадзянін Украіны і плануе прыляцець з Турцыі, каб затым паехаць у Літву і наведаць там сваякоў.

— Ён павінен запоўніць анкету [на eta.gov.lv], падаўшы наяўныя ў яго распараджэнні звесткі, і чакаць, пакуль не будзе гатова адпаведнае пацверджанне, якое будзе накіравана яму на ўказаны адрас электроннай пошты роўна праз 48 гадзін пасля занясення інфармацыі ў сістэму. Звесткі пра знаёмых і сваякоў у Латвіі [ва ўязджаючага] не запытваюцца. Неабходна ўказаць кантактную інфармацыю, з дапамогай якой можна звязацца з уязджаючым.

Папраўкі распаўсюджваюцца на ўсіх пазначаных у Законе аб іміграцыі грамадзян трэціх краін, у якіх няма выдадзенай Латвіяй візы або віду на жыхарства — незалежна ад таго, перасякае замежнік Латвію транзітам ці Латвія з’яўляецца мэтай яго паездкі.

Кола асоб, на якіх распаўсюджваецца абавязак падаваць звесткі, дакладна вызначана ў першай частцы арт. 4–4 Закона аб іміграцыі — тым замежнікам, якія не з’яўляюцца грамадзянамі ЕС, дзяржаў-членаў NATO, Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця, Еўрапейскай эканамічнай зоны, Швейцарыі або Бразіліі, і ў якіх няма выдадзенай Латвіяй візы або віду на жыхарства. (Адпаведна, для грамадзян, напрыклад, Аўстраліі і Ізраіля, нічога не мяняецца, бо яны ўваходзяць у АЭСР. — LSM+)

LSM+ таксама задаў дадатковае пытанне:

Ці мяняецца нешта для ўцекачоў, якія выязджаюць з акупаваных тэрыторый Украіны праз РФ або Беларусь і маюць патрэбу ў міжнароднай абароне?

— Папраўкі да Закона аб іміграцыі датычацца таксама і грамадзян Украіны, — адказаў Дэпартамент стратэгічнай камунікацыі МУС.

Раней LSM+ паведамляў, што папраўкі прадугледжваюць штогадовую «рэвізію»: органы дзяржаўнай бяспекі, ацаніўшы працу сістэмы, яе ўплыў і неабходнасць у будучыні, павінны прадстаўляць Сейму справаздачу.