Трыумф у Ляйпцыгу: фільм «Лісты» беларускага дакументаліста Андрэя Куцілы атрымаў «Залатога голуба»

Стужка «Лісты» (Let­ters from the Silenced Coun­try) беларускага рэжысёра Андрэя Куцілы здабыла «Залатога голуба» (Gold­en Dove) — галоўную ўзнагароду ў Міжнародным конкурсе поўнаметражных дакументальных фільмаў (Inter­na­tion­al Com­pe­ti­tion Doc­u­men­tary Film) на прэстыжным фестывалі DOK Leipzig. Таксама фільм атрымаў адмысловую прэмію MDR Doc­u­men­tary Award.

Андрэй Куціла (першы справа) атрымоўвае прыз на ДокЛейпцыг. Фота: сацсеткі фільма «Лісты»

Міжнароднае журы вылучыла карціну пра беларускіх палітзняволеных з наступнай фармуліроўкай:

«Праз захапляльны паралельны вопыт мужчын і жанчын — адных, якія гавораць, другіх, якія малююць, і трэціх, якія змагаюцца, — фільм пераўтварае сведчанні ў супраціў. Ад кінематаграфіста, які адмаўляецца дазволіць краіне знікнуць з вачэй, паходзіць фільм, што з кінематаграфічнай рашучасцю і празрыстасцю пераносіць нас у месца, недасягальнае для астатніх».

Андрэй Куціла (першы справа) падчас атрымання ўзнагароды на ДокЛейпцыг. Фота: сацсеткі фільма «Лісты»

Пра што фільм «Лісты»?

Стужка Андрэя Куцілы — гэта глыбокае і эмацыйнае занурэнне ў сучасныя беларускія рэаліі праз асабістыя гісторыі, лісты і сведчанні людзей, якія прайшлі праз рэпрэсіі, зняволенне ці мусілі пакінуць сваю радзіму. Фільм паказвае стойкасць, чалавечнасць і нязломнасць беларусаў, чые галасы імкнуцца заглушыць, але якія працягваюць гучаць на ўвесь свет. У цэнтры сюжэта — мазаіка з лёсаў пяці чалавек, сярод якіх і гісторыя загінулага ў калоніі Вітольда Ашурка, а таксама маладой мастачкі і студэнткі, чые турэмныя малюнкі і дзённікі ляглі ў аснову анімацыйных фрагментаў фільма.

Кіно, над якім беларускі дакументаліст працаваў больш за пяць гадоў, створана ў міжнароднай кааперацыі: у яго вытворчасці ўдзельнічалі нямецкая кампанія Inselfilm Pro­duk­tion, польскі фонд Doc Edu Foun­da­tion і літоўская кінакампанія Moon­mak­ers.

Нагадаем, што раней стала вядома, што стужка «Лісты» таксама ўвайшла ў шорт-ліст Еўрапейскай кінапрэміі (Euro­pean Film Awards 2027) — Еўрапейскага «Оскара» — і прэтэндуе на перамогу ў катэгорыі «Найлепшы дакументальны фільм». Сусветная прэм’ера фільма беларускага рэжысёра адбылася на 81‑м Венецыянскім кінафестывалі ў верасні.

Што такое DOK Leipzig?

DOK Leipzig (Міжнародны фестываль дакументальнага і анімацыйнага кіно ў Ляйпцыгу) — адзін з найстарэйшых у свеце і найбольш прэстыжных фестываляў дакументалістыкі, заснаваны яшчэ ў 1955 годзе. Фестываль з’яўляецца важнай сусветнай пляцоўкай для кінематаграфістаў, якія падымаюць вострыя сацыяльныя, палітычныя і чалавечыя тэмы.

Андрэй Куціла нарадзіўся ў Баранавічах, скончыў факультэт журналістыкі БДУ, а таксама вучыўся ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтва (курс Аляксандра Карпава). Ягоныя стужкі заваявалі вядомасць на еўрапейскай сцэне дзякуючы глыбокаму гуманізму і ўвазе да чалавечых лёсаў.

Сярод вядомых работ беларускага фільммейкера — дакументальныя фільмы «Стрыптыз і вайна», «Sum­ma» (які здабыў узнагароду за найлепшы сярэднеметражны дакументальны фільм у Амстэрдаме), а таксама «Калі кветкі не маўчаць» (When Flow­ers Are Not Silent, 2021), прысвечаны беларускім рэвалюцыйным падзеям і пратэстам жанчын, які таксама паспяхова дэманстраваўся на міжнародных пляцоўках. Таксама ў рэжысёрскім даробку аўтара: «Днюка», «Госці» , «Абдымкаў трэба мне тваіх», «Цар гары», «Святая вада» (2023) ды іншыя кінатворы.