• Актуальнае
  • Медыяправа
  • Карыснае
  • Накірункі працы і кампаніі
  • Агляды і маніторынгі
  • Рэкамендацыі па бяспецы калег

    «Я прымушаю ўлады працаваць». Як жыве блогерка з‑пад Віцебска, якую 6 разоў аштрафавалі за сьнежаньскія пратэсты

    Алену Янушкоўскую ня любяць чыноўнікі. Для мясцовай улады яна галаўны боль, для вяскоўцаў — аўтарытэт. Жанчына выгадавала шасьцёра дзяцей, а цяпер мае тры групы ў сацыяльных сетках і вядзе канал на YouTube, дзе паказвае, што адбываецца ў вёсках пад Віцебскам. За ўдзел у сьнежаньскіх акцыях за незалежнасьць яе аштрафавалі шэсьць разоў — амаль на 5 тысяч рублёў.

    «На акцыях хрыбет ня вытрымаў»

    Алена Янушкоўская сустрэлася з карэспандэнтамі Свабоды на другі дзень пасьля выпіскі са шпіталю.

    Апошнія некалькі тыдняў Алена правяла ў шпіталі. Выявілася траўма, атрыманая ў юнацтве.

    «На акцыях хрыбет ня вытрымаў, — тлумачыць Алена. Зімой яна ўдзельнічала ў акцыях пратэсту супраць інтэграцыі Расеі і Беларусі ў Менску і Віцебску. — Мы вельмі шмат хадзілі па холадзе. Сумка з рэчамі і харчамі на выпадак арышту была на плячы. Пазьней пачаліся болі. Тры тыдні я змагалася самастойна. Урэшце паехала «здавацца».

    Алена стала жыве ў Суйкаве — вёсцы за чатыры кілямэтры ад Віцебска. Аднак цяпер часова пераехала да дачкі ў суседнюю Пестуніцу. Яшчэ некалькі тыдняў жанчыне спатрэбіцца, каб ачуняць пасьля шэрагу апэрацый.

    «Я ў страі, — усьміхаецца Алена. — Папрасіла доктара на апэрацыі ўзмацніць мяне так, каб мянты аб маю шыю берцы разьбівалі».

    Узяла пяць прыёмных дзяцей

    Алене 54. Яна нарадзілася ў Віцебску. Займалася гімнастыкай, біятлёнам, акрабатыкай, падчас заняткаў верхавой яздой атрымала траўму, у выніку пра вялікі спорт давялося забыць. Па вышэйшую адукацыю паехала ва Ўладзівасток, дзе паступіла ў Інстытут мастацтваў. Але замест кар’еры акторкі тэатра і кіно занялася бізнэсам. Аднак праз пэўны час не вытрымала ціску з боку дзяржавы.

    Пятнаццаць гадоў таму Алена пераехала ў вёску. Разам з роднай дачкой і пяцьцю прыёмнымі дзецьмі.

    «Мы жылі ў Лучосе (прыватны сэктар Віцебска. — РС) на адной вуліцы з інтэрнатам для дзяцей з затрымкай псыхічнага разьвіцьця, — апавядае Алена. — Гэта былі аднагодкі маёй дачкі. Яны сталі прыходзіць у наш дом. У школе іх крыўдзілі, там панавала страшная дзедаўшчына. Здараліся сытуацыі, калі ў мяне сэрца не вытрымлівала».

    Алена адважылася на прыёмную сям’ю гасьцявога тыпу. Спачатку забірала дзяцей на выходныя і вакацыі. Пазьней яны канчаткова пераехалі да яе. У Лучосе вялікая сям’я не зьмяшчалася, таму жанчына набыла дом на ўскрайку Суйкава, які вяскоўцы называюць «хутарам».

    Сёньня дзеці ўжо дарослыя, жывуць у Беларусі, Расеі і Італіі. Алены мае пяцёра ўнукаў.

    «Трэба ўпарта дзяўбці іх у цемя. Яны здаюцца і ўсё робяць»

    Збольшага дзякуючы Алене ў Суйкаве правялі газ. Яе намаганьнямі сталі даглядаць дарогі, наладзілі належнае вулічнае асьвятленьне. У вяскоўцаў зьявілася чыстая вада.

    «11 гадоў майго жыцьця пайшло на водаправод, — расказвае Алена. — Шэсьць гадоў мы біліся за тое, што нам патрэбна вада: былая старшыня сельсавету фальсыфікавала дадзеныя. Яшчэ пяць водаправод будавалі. Пры тым, што гэта была ледзь не адзіная будоўля Віцебскага раёну».

    Першай да вады падключылі суйкаўскую школу. Там не было прыбіральні — дзеці бегалі на двор.

    «Нельга апускаць рукі, — упэўненая Алена. — Вырашэньне некаторых праблемаў вымагае яшчэ больш часу. Трэба ўпарта дзяўбці іх у цемя — палітыка дзятла. Яны здаюцца і ўсё робяць».

    «Дачка купіла ў растэрміноўку тэлефон, і я пачала здымаць»

    Раней Алена хадзіла са скаргамі па кабінэтах альбо пісала звароты. Апошнія часта заставаліся без адказу. Ёй дасылалі адпіскі альбо паведамленьні пра тое, што факты не пацьвердзіліся.

    «Тады я папрасіла дачку купіць мне ў растэрміноўку тэлефон. І пачала здымаць». Так Алена стала блогеркай. І YouTube-гледачы ўбачылі «Настоящую Беларусь». Ролікі, якія здымае жанчына, набіраюць тысячы праглядаў. — Першапачаткова я стварыла канал, каб выкрыць чыноўнікаў. Відэа — гэта доказ. Мы можам падаць у суд за тое, што нас падманулі. Я стала публікаваць ролікі ў адкрытым доступе. Цяпер, дзякуючы ютуб-каналу магу вырашаць шмат пытаньняў, не выходзячы з дому. Вядома, больш сацыяльнага пляну».

    Алена езьдзіць па навакольных вёсках і «дае людзям выказацца».

    «Людзі стаміліся баяцца і з задавальненьнем расказваюць, што тут адбываецца», — кажа яна.

    «Вада брудная. Яе нават жывёла ня п’е»

    Пестуніца, дзе ў доме дачкі часова спынілася Алена, знаходзіцца за 14 кілямэтраў ад Віцебска.

    Гэтай вёсцы блогерка прысьвяціла большасьць відэасюжэтаў. Цяпер тут жыве каля трохсот чалавек. Тры гады таму тут закрылі калгас, і людзі засталіся бяз працы.

    Цэнтар вёскі — аднапавярховы цагляны будынак. У адным крыле бібліятэка, у другім — кантора. Пестуніца — тэрытарыяльны цэнтар Заронаўскага сельсавету.

    Цэнтар вёскі — бібліятэка з канторай

    У спадчыну ад калгасных часоў у вёсцы засталіся шматкватэрныя двухпавярховікі. Дамы ў надзвычай кепскім стане. Кватэры прыватызаваныя і знаходзяцца на ўласным даглядзе гаспадароў. У асобных кватэрах няма вокнаў. Празхь іх выстуджваецца і таму развальваецца ўвесь дом. Калі ўладальнікаў пустых кватэр знаходзяць праз суд, іх могуць толькі аштрафаваць. Праблему гэта не вырашае — дамы працягваюць разбурацца.

    Шматкватэрныя двухпавярховікі разбураюцца на вачах.

    У вёсцы няма газу і маюцца вялікія праблемы з вадой.

    «Водаправод стары, яго трэба абавязкова мяняць, — кажа Алена. — Вада з калёнак брудная, яе нават жывёла ня п’е. Сёлета абяцалі толькі заяўку зрабіць, каб унесьці нас у праект «чыстай вады». Цяпер хто са студні ваду бярэ, хто з крыніцы.

    З інфраструктуры ў вёсцы — фэльчарска-акушэрскі пункт і пошта, якую зьбіраюцца закрыць.Паштальёнка прыяжджае з Заронава. Аднак транспарт ходзіць рэдка і ў жанчыны здараецца перапрацоўка, якую ёй ніхто матэрыяльна не кампэнсуе. Пасьля паленьня ў печы пажарныя патрабуюць знаходзіцца ў будынку ня менш за тры гадзіны. Гэта другая перапрацоўка. У такіх умовах паштальёнка адмаўляецца працаваць.

    У вёсцы пошта патрэбна, сьцьвярджаюць месьцічы. Тут дадаткова можна набыць неабходныя тавары. Крама ў Пестуніцы не працавала з красавіка 2019-га. Намаганьнямі Алены і месьцічаў неўзабаве яна мусіць адкрыцца.

    «Я змагаюся за тое, каб сюды пусьцілі прыватнікаў, — кажа Алена. — Цэны ў райпа атамныя. Чаму вяскоўцы, якія атрымліваюць мізэр, мусяць плаціць больш, чым гараджане? Хлеб сюды прывозілі гарадоцкі. Такі, што яго нават козы ня елі. Больш за тое, гэта эканамічна нявыгадна. Я падняла гэтае пытаньне — сталі прывозіць віцебскі хлеб».

    Некалькі разоў на тыдзень у вёску прыяжджае аўтакрама. Але яна не закрывае ўсіх патрэб.

    «У халады садавіну і гародніну яны стараюцца не вазіць. То тытуню няма, то хлеба не хапае. Затое гарэлка заўсёды ёсьць», — кажа Алена.

    Па больш сур’ёзную мэдыцынскую дапамогу вяскоўцы мусяць зьвяртацца ў Віцебск. Працу шукаюць таксама ў Віцебску. Аднак дабірацца да горада становіцца ўсё цяжэй.

    «Расклад не мяняюць гадамі, рэйсы адмяняюць без папярэджваньня, павялічваюць інтэрвалы паміж імі. Маршрутку хацелі зьняць. Аднак адным пастом, дзе я расказала аб званках у розныя інстанцыі, усё вырашылася. І маршрутку пакінулі», — кажа Алена.

    Гэтаксама адстаялі школьны аўтобус, які хацелі забраць, таму што ён не абсталяваны рамянямі бясьпекі і ня жоўтага колеру.

    «Мясцовым уладам не падабаецца, што я тут раблю»

    Назву Пестуніцы можна замяніць любой зь дзясяткаў навакольных вёсак — праблемы ў кожнай прыблізна аднолькавыя. Людзі зьвяртаюцца да Алены з усяго раёну.

    «Мясцовым уладам не падабаецца, што я тут раблю. Я прымушаю іх працаваць. Яны прызвычаіліся сядзець і нічога не рабіць, — камэнтуе Алена. — Вяскоўцы забітыя. Ня могуць за сябе пастаяць. Яны самыя прыгнечаныя і бяспраўныя людзі ў нашай дзяржаве».

    Блогерка кажа, што вяскоўцаў проста запужаць і адмовіцца ад ініцыятывы, бо яны ня ведаюць сваіх правоў.

    «Зьвярнуліся да мяне жыхары Суйкава, у іх залівала дамы, — прыводзіць прыклад Алена. — Пакуль я пад скаргай зьбірала подпісы, сьледам ішла былая старшыня сельскага савету і застрашвала людзей. Яны напісалі адмову, маўляў, усё добра. У выніку гэтай зімой вада затапіла і дамы, і дарогу».

    Наперадзе яшчэ шмат працы. Людзі жывуць у зоне рызыкоўнага земляробства. Разрастаецца баршчэўнік. Вясковыя гаспадаркі наведваюць лясныя драпежнікі. Растуць зграі бяздомных сабак, якіх пазбаўляецца Віцебск. Яны палююць на свойскіх жывёлаў і птушак.

    «Цікава мы тут жывём», — сумна ўсьміхаецца Алена. І дадае, што мясьціны вакол прыгожыя. У азёрах шмат рыбы, у лясах — ягад і грыбоў. Пры разумным падыходзе можна было б засяродзіцца на турызьме. Аднак у людзей нічога няма, і кола замыкаецца.

    «Яны наіўна спадзяюцца на тое, што мы здамося»

    За ўдзел у зімовых акцыях супраць інтэграцыі Алену асудзілі ўжо 6 разоў. Па стане здароўя яна не магла прысутнічаць на судах. Апошні суд адбыўся 18 лютага. За заклік выходзіць на плошчу ў падтрымку незалежнасьці краіны, а па сутнасьці, за рэпост аб’явы пра акцыю ў Менску 29 сьнежня, Алену аштрафавалі яшчэ на 810 рублёў.

    Агульная сума штрафаў цяпер складае 175 базавых. Гэта амаль 5 тысяч рублёў.

    Пакуль Алена ня можа ўладкавацца на працу. Хаця склаўшы рукі сядзець не прывыкла. Пасьля закрыцьця ІП (разам з дачкой мела крамку ў адным з гандлёвых цэнтраў Віцебску) працавала прыбіральніцай. Аднак пералом нагі і доўгая рэабілітацыя прымусілі звольніцца. У пасудамыйкі Алене не дазволілі пайсьці мэдыкі. Гэта праца з хімічнымі сродкамі, а Алены мае астму. І эмфізэму лёгкіх, аднак групу інваліднасьці жанчыне не даюць.

    «Цяпер я жыву за кошт дачкі. Падам дакумэнты на МРЭК. Калі мне адмовяцца даць групу, буду падаваць на дзяржаву ў суд. За тое, што мяне пазбаўляюць права на жыцьцё», — кажа Алена.

    Каб дапамагчы Алене выплаціць штраф, адкрылі збор сродкаў на краўдфандынгавай плятформе MolaM­o­la. На момант публікацыі сабрана 1440 рублёў. Судоў Алена не баіцца. Нявыплаты таксама. Паводле блогеркі, у яе няма чаго забіраць. І спыняцца Алена не зьбіраецца.

    «Пакуль існуе пагроза незалежнасьці краіны, я буду выходзіць і заклікаць да гэтай справы людзей. Я выконвала свой канстытуцыйны абавязак, а мяне за гэта штрафуюць. Штрафамі ўлада вырашыла закрыць нам, блогерам, рот. Аднак гэтым толькі павялічвае аўдыторыю. І наіўна спадзяецца, што мы здамося».

    Алена таксама зьбіраецца пашыраць свой ютуб-канал. Плянуе працаваць па ўсёй краіне, расказваць асобна пра сябе, пра палітыку, пра сапраўднае жыцьцё.

    «Я крыху ачуняю — і зноў пачну здымаць. Надвор’е сама тое, каб паказаць гэтыя жахі», — кажа яна.

     

    Самыя важныя навіны і матэрыялы ў нашым Тэлеграм-канале — падпісвайцеся!
    @bajmedia
    Найбольш чытанае
    Акцэнты

    Как найти и удалить свои старые комментарии в Instagram, Telegram, YouTube, TikTok и «Вконтакте»

    «Медиазона» подготовила инструкцию по удалению старых комментариев в соцсетях — от Instagram до Youtube.
    12.02.2024
    Навіны

    Теперь консул может только изъять паспорт. Что означает новый указ для белорусов, уехавших из страны?

    05.09.2023
    Акцэнты

    30-годдзе за кратамі — сёння ў зняволенай журналісткі Кацярыны Андрэевай дзень народзінаў

    Кацярына Андрэева мусіла сустрэць «круглую» дату на волі — 5 верасня 2022 года сканчаўся яе несправядлівы тэрмін у калоніі. Але не. 7 красавіка 2022-га сям’і палітзняволенай журналісткі стала вядома, што ёй выставілі новае абвінавачанне. 13 ліпеня 2022 года Кацярыну прызналі вінаватай «у выдачы замежнай дзяржаве, міжнароднай альбо замежнай арганізацыі ці іх прадстаўніку дзяржаўных сакрэтаў Рэспублікі Беларусь». Суддзя Гомельскага абласнога суда Алег Харошка прызначыў ёй яшчэ 8 год пазбаўлення волі.
    02.11.2023
    Кожны чацвер мы дасылаем на электронную пошту магчымасці (гранты, вакансіі, конкурсы, стыпендыі), анонсы мерапрыемстваў (лекцыі, дыскусіі, прэзентацыі), а таксама самыя важныя навіны і тэндэнцыі ў свеце медыя.
    Падпісваючыся на рассылку, вы згаджаецеся з Палітыкай канфідэнцыйнасці