У Турцыі з пачатку года затрымалі 9 журналістаў. Што адбываецца?

У Турцыі з пачатку 2026 года ўзмацніліся рэпрэсіі супраць свабоды СМІ. Гэта адбываецца на фоне пракурдскіх пратэстаў у краіне, паведамляе Міжнародная федэрацыя журналістаў (IFJ).

Жанчыны маршыруюць пад транспарантам падчас сутыкненняў паміж паліцыяй і пракурдскімі пратэстоўцамі ў Нусайбіне 20 студзеня 2026 года пасля сірыйскага ваеннага наступу супраць курдаў. Фота: OZAN KOSE / AFP

Турэцкія ўлады затрымалі некалькіх журналістаў па ўсёй краіне падчас асвятлення пракурдскіх пратэстаў, якія ўспыхнулі пасля аднаўлення баёў паміж курдскімі сіламі і сірыйскім урадам у пачатку студзеня. Паліцыя разагнала дэманстрацыі ў такіх гарадах, як Шырнак, Нусайбін і Стамбул. 

14 студзеня журналіст Недзім Аруч, рэпарцёр курдскага навінавага выдання Ajansa Welat, быў затрыманы ў раёне Джызрэ горада Шырнак у Турцыі падчас асвятлення дэманстрацыі, звязанай з меркаванымі парушэннямі правоў чалавека ў Сірыі. 

20 студзеня французскі журналіст Рафаэль Букандура, карэспандэнт газеты «Libéra­tion» у Турцыі, быў затрыманы падчас асвятлення пракурдскага пратэсту ў Стамбуле, нягледзячы на ​​наяўнасць дзеючай акрэдытацыі журналіста. На наступны дзень яго вызвалілі .

21 студзеня ўлады затрымалі яшчэ шасцярых журналістаў, у тым ліку сустаршыню асацыяцыі журналістаў DFG Кесірэ Онэля.

26 студзеня Зілан Гюль, прэс-сакратарка пракурдскай штодзённай газеты «Ені Яшам», была затрымана падчас ранішняга рэйду ў яе доме ў Дыярбакыры на паўднёвым усходзе Турцыі.

Журналістаў судзяць за «тэрарызм» і «абразу прэзідэнта»

IFJ адзначае таксама ўзмацненне ціску на журналістаў і работнікаў СМІ ў Турцыі з пачатку 2026 года праз судовую сістэму, а таксама ўсё больш жорсткі рэжым цэнзуры.

Напрыклад, 13 студзеня журналіст Зафер Арапкірлі , аглядальнік газеты BirGün, быў абвінавачаны ў «абразе прэзідэнта Рэджэпа Таіпа Эрдагана» з‑за публікацыі ў сацсетках у 2024 годзе. 

У Турцыі збіраюцца судзіць шведскага журналіста. Яму пагражае да 12 гадоў турмы

20 студзеня журналістку-фрылансерку Эліф Акгюль абвінавацілі ў «прыналежнасці да тэрарыстычнай арганізацыі».

20 і 21 студзеня журналісты Цімур Сойкан, Барыс Пехліван, Шуле Айдын і Мурат Агірэль паўсталі перад судамі па абвінавачваннях , у тым ліку ў паклёпе, распаўсюджванні інфармацыі, якая ўводзіць у зман, і парушэнні канфідэнцыяльнасці.

«Гэта сістэматычная кампанія па падаўленні незалежнай журналістыкі ў Турцыі»

Міжнародная і Еўрапейская федэрацыі журналістаў асудзілі гэтыя напады на свабоду прэсы і заклікаюць турэцкія ўлады неадкладна спыніць судовы пераслед і вызваліць затрыманых журналістаў.

«Гэтыя інцыдэнты з’яўляюцца часткай працяглай і сістэматычнай кампаніі па падаўленні незалежнай журналістыкі ў Турцыі. З таго часу, як прэзідэнт Рэджэп Таіп Эрдаган прыйшоў да ўлады больш за два дзесяцігоддзі таму, журналісты неаднаразова падвяргаліся крымінальным пераследам, пазбаўленню волі і вялікім штрафам», — заяўляюць арганізацыі.

Цэнтральным элементам гэтых рэпрэсій з’яўляецца працяглае выкарыстанне артыкула 299 Крымінальнага кодэкса Турцыі , які крыміналізуе дзеянні, якія «абражаюць прэзідэнта». Журналістаў таксама пераследуюць і саджаюць у турму ў адпаведнасці з больш шырокімі палажэннямі крымінальнага кодэкса і заканадаўствам аб барацьбе з тэрарызмам.

Паводле звестак IFJ, у канцы 2025 года ў Турцыі за кратамі знаходзіўся 21 журналіст выключна з‑за сваёй журналісцкай працы.

Паводле звестак групы па маніторынгу свабоды прэсы Expres­sion Inter­rupt­ed, у Турцыі ў цяперашні час за кратамі знаходзяцца 28 журналістаў.