Ад Voxeurop да Euronews: якія замежныя медыя Беларусь прызнала «экстрэмісцкімі» летам 2026 года

Улетку 2026 года беларускі «экстрэмісцкі» спіс папаўняўся не толькі беларускімі незалежнымі медыя. Пад абмежаванні трапілі і замежныя інфармацыйныя рэсурсы.

Сярод выпадкаў — еўрапейскае медыя Voxeu­rop, рэгіянальнае каўказскае выданне JAM­news, украінскі партал «Слово і діло», «Дрон медиа», польскае інфармацыйнае агенцтва PAP, а ў жніўні — міжнародны тэлеканал Euronews. 

Беларускія ўлады працягваюць пашыраць практыку прызнання інфармацыйных рэсурсаў «экстрэмісцкімі». Калі раней асноўнымі аб’ектамі такіх рашэнняў былі незалежныя беларускія медыя і іх сацыяльныя сеткі, то цяпер пад абмежаванні ўсё часцей трапляюць і замежныя выданні. Пры гэтым гаворка ідзе не заўсёды пра прызнанне «экстрэмісцкім» усяго медыя. У некаторых выпадках беларускія суды прызнавалі такой інфармацыйнай прадукцыяй сайт, у іншых — асобныя старонкі ў сацыяльных сетках.

Яшчэ вясной у адпаведны спіс трапілі рэсурсы BBC і «Новай газеты Еўропа». 24 сакавіка 2026 года суд Ленінскага раёна Магілёва прызнаў «экстрэмісцкімі» матэрыялы сайта «Новай газеты Еўропа». А на наступны дзень, 25 сакавіка, аналагічнае рашэнне было прынятае адносна рэсурсу BBC. У судовым рашэнні, паводле дадзеных Беларускай асацыяцыі журналістаў, фігуравала «BBC News Русская служба», а ў Рэспубліканскім спісе ў якасці ідэнтыфікатара пазначаны дамен bbc.com.

Летам спіс працягнуў пашырацца: пад рашэнні беларускіх судоў трапілі адразу некалькі замежных медыяпраектаў.

Чэрвень: пад забарону трапіў Voxeurop

Першым з летніх выпадкаў стаў Voxeu­rop.

11 чэрвеня 2026 года суд Бабруйскага раёна і горада Бабруйска прыняў рашэнне адносна сайта Voxeurop.eu і Face­book-акаўнта выдання. 12 чэрвеня Міністэрства інфармацыі ўключыла іх у Рэспубліканскі спіс «экстрэмісцкіх матэрыялаў». Пра гэта 15 чэрвеня паведаміла Беларуская асацыяцыя журналістаў.

Voxeu­rop — незалежны шматмоўны еўрапейскі навінавы сайт. Ён спецыялізуецца на еўрапейскіх навінах, палітыцы, эканоміцы і грамадстве. Выданне публікуе матэрыялы на некалькіх мовах, у тым ліку англійскай, французскай, нямецкай і іспанскай. Як піша БАЖ, Voxeu­rop таксама публікуе рэпартажы, аналітыку і пераклады матэрыялаў вядучых еўрапейскіх і сусветных СМІ. Выданне было створанае ў 2014 годзе журналістамі і былымі супрацоўнікамі праекта Presseu­rop.

Такім чынам, ужо ў чэрвені ў беларускі «экстрэмісцкі» спіс трапіў рэсурс, які спецыялізуецца не на беларускай, а на агульнаеўрапейскай тэматыцы.

Ліпень: JAMnews і іншыя замежныя рэсурсы

У ліпені практыка працягнулася.

10 ліпеня суд Горэцкага раёна Магілёўскай вобласці прызнаў «экстрэмісцкай інфармацыйнай прадукцыяй» JAM­news з ідэнтыфікатарам jam-news.net. А 15 ліпеня рэсурс быў уключаны ў адпаведны спіс.

JAM­news — незалежнае рэгіянальнае інфармацыйна-аналітычнае выданне, якое працуе з тэматыкай Паўднёвага Каўказа. Яно асвятляе падзеі ў Грузіі, Арменіі і Азербайджане, публікуе навіны, аналітыку, рэпартажы і меркаванні журналістаў ды экспертаў. У цэнтры ўвагі выдання — палітыка, грамадства, канфлікты, правы чалавека, міграцыя, еўрапейская інтэграцыя, адносіны краін рэгіёна з Расіяй і Захадам.

Важна, што афіцыйная прычына рашэння адносна JAM­news у адкрытым паведамленні не раскрывалася. Таму звязваць забарону з канкрэтнай публікацыяй без судовых матэрыялаў было б некарэктна.

У канцы ліпеня пад беларускія абмежаванні трапіў яшчэ адзін замежны інфармацыйны праект — «Дрон медиа». Гэта незалежнае рускамоўнае медыя, якое працуе ў еўрапейскім інфармацыйным асяроддзі. Выданне асвятляе міжнародную палітыку, падзеі ў Еўропе, вайну Расіі супраць Украіны, міграцыю, палітычныя працэсы і жыццё рускамоўнай аўдыторыі за межамі постсавецкай прасторы.

29 ліпеня суд Ленінскага раёна Магілёва прызнаў яго матэрыялы «экстрэмісцкімі».

У той жа дзень, 29 ліпеня, суд Горэцкага раёна прызнаў «экстрэмісцкімі» матэрыялы ўкраінскага інфармацыйна-аналітычнага партала «Слово і діло», які спецыялізуецца на палітыцы і дзейнасці дзяржаўных структур. Адна з асаблівасцяў праекта — маніторынг абяцанняў палітыкаў і чыноўнікаў і праверка таго, наколькі яны выконваюцца. Акрамя ўнутранай украінскай палітыкі, «Слово і діло» асвятляе эканоміку, працу дзяржаўных органаў, міжнародныя адносіны і вайну Расіі супраць Украіны.

30 ліпеня пад рашэнне беларускага суда трапіў сайт польскага інфармацыйнага агенцтва PAP — Pol­s­ka Agenc­ja Pra­sowa,нацыянальнага інфармацыйнага агенцтва Польшчы, якое асвятляе польскую палітыку, эканоміку, грамадства, культуру, спорт і міжнародныя падзеі. Асобная ўвага надаецца еўрапейскай бяспецы, вайне Расіі супраць Украіны, адносінам Польшчы з іншымі краінамі ЕС і міжнароднай палітыцы.

Такім чынам, толькі за ліпень у «экстрэмісцкі» спіс трапілі адразу некалькі замежных медыярэсурсаў, прычым з розных краін і з рознай спецыялізацыяй. Гэта важна ўлічваць, паколькі першыя паведамленні пра JAM­news маглі стварыць уражанне, што гаворка ідзе пра асобны эпізод. 

Жнівень: у спісе з’явіўся Euronews

У жніўні геаграфія замежных медыя ў «экстрэмісцкім» спісе пашырылася яшчэ больш.

4 жніўня 2026 года суд Горэцкага раёна Магілёўскай вобласці прызнаў «экстрэмісцкімі матэрыяламі» сайт Euronews з ідэнтыфікатарам euronews.com. 5 жніўня Міністэрства інфармацыі ўключыла яго ў Рэспубліканскі спіс. Гэта пацвярджае Беларуская асацыяцыя журналістаў у матэрыяле ад 6 жніўня.

Euronews — міжнародны навінавы тэлеканал, які асвятляе падзеі ў Еўропе і свеце. У ягонай інфармацыйнай павестцы — міжнародная палітыка, выбары, войны і канфлікты, эканоміка, грамадства, культура і іншыя актуальныя падзеі.

БАЖ непасрэдна называе рэсурс: «сайт тэлеканала Euronews», а таксама ўказвае ягоны ідэнтыфікатар — www.euronews.com.

Гэта адзін з найбольш прыкметных летніх выпадкаў, бо гаворка ідзе пра буйное міжнароднае медыя, а не пра невялікі рэгіянальны або палітычны блог.

Замежныя медыя — новая частка інфармацыйных абмежаванняў

Летняя дынаміка паказвае выразную паслядоўнасць: у чэрвені ў спісе апынуўся еўрапейскі шматмоўны рэсурс, у ліпені — медыя з Паўднёвага Каўказа, Украіны і Польшчы, а ў жніўні — адзін з вядомых міжнародных навінавых тэлеканалаў. 

Беларускае заканадаўства аб «экстрэмізме» дазваляе ўладам абмяжоўваць распаўсюд матэрыялаў рэсурсаў, уключаных у адпаведны спіс. Праваабаронцы і журналісцкія арганізацыі неаднаразова звярталі ўвагу на тое, што паняцце «экстрэмісцкіх матэрыялаў» у Беларусі прымяняецца вельмі шырока. У спісы трапляюць сайты, Telegram-каналы, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаблогі, кнігі, матэрыялы арганізацый і замежныя інфармацыйныя рэсурсы. У выпадку Voxeu­rop рашэнне тычылася сайта і Face­book-акаўнта, у выпадку Euronews — сайта. 

Пры гэтым сам факт уключэння рэсурсу ў спіс не азначае, што яго матэрыялы ўтрымліваюць заклікі да гвалту. Рашэнні могуць прымацца на падставах, звязаных з палітычным або іншым зместам публікацый.

Сама ж тэндэнцыя відавочная: беларускі механізм абмежавання доступу да інфармацыі летам 2026 года працягнуў распаўсюджвацца на замежныя медыя, у тым ліку на выданні, якія не спецыялізуюцца на Беларусі. І гэта, бадай, галоўная асаблівасць летняй хвалі: у беларускім «экстрэмісцкім» спісе аказваюцца ўжо не толькі незалежныя беларускія рэдакцыі, але і замежныя медыя, якія фармуюць інфармацыйную карціну пра Еўропу, Украіну, Паўднёвы Каўказ і свет. 

Для карыстальнікаў у Беларусі гэта азначае далейшае скарачэнне колькасці замежных крыніц інфармацыі, якія можна свабодна чытаць і распаўсюджваць без рызыкі сутыкнуцца з беларускім заканадаўствам аб «экстрэмісцкіх матэрыялах».

Ці сапраўды ў Беларусі перасталі саджаць за «экстрэмісцкія» падпіскі? Еўрарадыё запытала праваабаронцаў