• Актуальнае
  • Медыяправа
  • Карыснае
  • Накірункі працы і кампаніі
  • Агляды і маніторынгі
  • Рэкамендацыі па бяспецы калег

    Шандаровіч ― мінчанам: Калі сыходзіць з карабля пацуку, калі ён ― капітан?

    25 мая ў Мінску выступіў Віктар Шандаровіч. Пісьменнік у адзіночку "трымаў залу" больш за тры гадзіны: чытаў прозу, вершы і п'есы, адказваў на пытанні і распавядаў гісторыі з жыцця ― свайго і сучаснікаў. Публіка праводзіла яго стоячы: Шандаровіч 16 гадоў быў на беларускай сцэне персонай нон грата. Пакаленне, якое рагатала над перламі Ельцына і Чарнамырдзіна, якое чакала кожны выпуск перадач "Куклы" і "Итого", добра засумавала па яго з’едлівым гумары.

    Публіка ў зале сталая. Вольныя месцы ёсць ― але не столькі, колькі бачна на знакамітым фота з мінскага канцэрта іншага вядомага расіяніна ― Уладзіміра Салаўёва. «Я на перадачу да Салаўёва не пайду, у мяне слабая нервовая сістэма!» ― аджартоўваецца Шандаровіч у адказ на пытанне гледачоў пра «Паядынак».
     

    На канцэруе Уладзіміра Салаўёва ў Мінску. Фота: TUT.by. А вось на канцэртц Віктара Шандаровіча фота- і відэаздымку забаранілі.

    Шандаровіч і Салаўёў ― антаганісты, таму параўнанне іх выступаў напрошваецца само сабой. Але ніякага параўнання не атрымліваецца. На сцэне яны трымаюцца зусім па-рознаму. Салаўёў прапаведуе ісціны, Шандаровіч ― сумняваецца ў кожным адказе. На пытанні пра палітычных апанентаў Салаўёў чаканіць: «Я яго не паважаю» і «А каго ён перамог?», А Шандаровіч адказвае ў стылі «зразумець і дараваць»: «Што здарылася з Хазанавым? Ды нічога з ім не здарылася. Проста жыццё ― гэта стаерскія дыстанцыя. І калі чалавек, якога ты лічыў сваім сябрам, выбірае іншы шлях, не трэба галасіць з гэтай нагоды. Трэба проста зафіксаваць».

    Пачынае Шандаровіч з таго, што наогул не разумее, з чаго раптам яго канцэрт дазволілі. «Я пайшоў на рэшту за газ, ― жартуе ён. ― Праўда, ёсць версія, што на злосць». І тут жа жартуе яшчэ раз: «Палову жыцця быў невыязным, а другую палову ― неўязным».

    Многія афарызмы Шандаровіча ўжо даўно жывуць сваім жыццём. Напрыклад, ці чулі вы такое рытарычнае пытанне: «Калі сыходзіць з карабля пацуку, калі ён ― капітан?». А гэта ж ён прыдумаў. Альбо вось анекдот:

    ― А дзе гэта я?
    ― У раі.
    ― А чаму тут калючы дрот?
    ― Размовы у раі!

    Аказваецца, гэта таксама міні-п’еса Віктара Шандаровіча. Ад тэкстаў, напісаных на пачатку 1990‑х, ён паступова пераходзіць да сучаснай сатыры. Распавядае пра каалу, якая кранальна абдымала Уладзіміра Пуціна (на фразе «Вы нічога не разумееце ў каалах» нідзе да Мінска не смяяліся!), пра пачуццё гумару Барыса Ельцына. Маўляў, аднойчы ў іх з Аляксандрам Лукашэнкам адбыўся такі дыялог:

    Лукашэнка: «Ды мы ж з вамі ― родныя браты!»
    Ельцын: «Так, так, толькі нікому не кажы».

    Ельцын і Лукашэнка. Фота: РІА «Новости».

    Але самае цікавае пачалося пасля перапынку, калі Шандаровіч пачаў адказваць на пытанні.

    ― 150 запісак! ― дзівіцца пісьменнік.
    ― За 20 гадоў назбіралася! ― рэагуюць у зале.
    ― Ну і добра, у мяне самалёт толькі заўтра ў абед. Паспею адказаць на ўсё! ― парыруе Шандаровіч.
    ― Мы не спяшаемся, ― адказвае хтосьці з гледачоў.

    У выніку адказы занялі больш за гадзіну.

    Уражанне пра Мінск: «Нагадвае выставу дасягненняў народнай гаспадаркі».

    Пра будучыню: «Паўночнай Карэі ні ў нас, ні ў вас не будзе. Ну, у літаральным варыянце. Але мы з вамі нос да носа ідзем да Паўночнай Карэі, па чарзе вырываючыся наперад».

    «Мяне просяць на ўсю залу сказаць «Жыве Беларусь!». Але я, з вашага дазволу, буду казаць свае тэксты».

    Пра ўладу: «Да абсалютнай улады вельмі лёгка прыйсці, але ад яе нельга сысці. Гэта міна-пастка: на яе заходзіш ― яна не выбухае. Але яна выбухае, калі з яе сходзіш. Атрыманне ўлады ― пытанне тэхнічнае. Кагосьці знішчыў, кагосьці купіў, кагосьці запалохаў, і вось ― усіх паклаў пад асфальт. А вось сысці потым нельга. І далей мы бачым: чым даўжэй тэрмін аўтарытарнай, нерухомай ўлады, тым цяжэй і больш крывавы выхад. Проста школьная матэматычная заканамернасць…Кадафі ў апошнія хвіліны свайго жыцця, я думаю, горка-горка пашкадаваў пра сваю першую апазіцыю. Таму што першая апазіцыя Кадафі была ― выпускнікі Сарбоны, якія хацелі ўсяго толькі, каб ён сышоў. А ўжо восьмая апазіцыя, якая яго прыкончыла, гэта былі дзікуны, якім не трэба было ні суда, нічога. І яны яго проста забілі. Таму, чым раней ― тым лепш. У тым ліку, і для аўтарытарнага лідара. Як бы перадаць гэта веданне туды? (Паказвае наверх)».

    Палкоўнік Кадафі ў часы «першай» апазіцыі. Фота: «Русская весна».

    Шандаровіч часта адказвае нечымі дасціпнымі цытатамі. «Колькі трэба будзе чакаць пераменаў? Калі чакаць ― то доўга». «Усе эпохі жудасныя ― іншых не было ніколі». «Самае страшнае для мяне? Прачнуцца не ў сваім жыцці». «Што такое глупства? Генерал Лебедзь казаў, што гэта такі розум». Апладысменты.

    Адны запіскі пісьменнік пакідае на стале, іншыя ― напэўна, тыя, якія яму падабаюцца, складвае ў кішэню. Напрыклад: «Хто тая муза, якая вас натхняе?». «Заходзьце пасля канцэрта ў грымёрку, паразмаўляем пра гэта!» ― адказвае Шандаровіч.

    Спадабаўся яму і пытанне пра тое, ці можна ў канцы ХХ стагоддзя выкарыстоўваць паняцце «інтэлігенцыя»:

    «Гэта такая саманазва людзей, якія прымаюць пэўныя правілы паводзін: быць далей ад кармушкі і несці нейкую адказнасць перад іншымі людзьмі. Гэтыя правілы людзі прымаюць для сябе добраахвотна . Гэта нельга прызначыць, гэта не мае ніякага дачынення да вышэйшай адукацыі. Проста чалавек адчувае, што ён нешта павінен рабіць. Таму размова пра гібель інтэлігенцыі ― гэта падступная і бессэнсоўная размова, калі людзі, якія абтрэслі з сябе гэтыя абавязацельствы, ім так лягчэй. Я іх добра разумею. Ён аб’яўляе пра гібель інтэлігенцыі ― значыць, ён вольны ад абавязацельстваў. Але не трэба браць на сябе так шмат. Ты выйшаў ― дзякуй, што апавясціў».

    У наступным годзе Віктару Шандаровічу спаўняецца 60 гадоў, і ён плануе вярнуцца ў Мінск з юбілейным канцэртам. Таму складана сказаць, ці асцярожнічаў пісьменнік у гэты прыезд, першы за 16 гадоў.

     

    Самыя важныя навіны і матэрыялы ў нашым Тэлеграм-канале — падпісвайцеся!
    @bajmedia
    Найбольш чытанае
    Кожны чацвер мы дасылаем на электронную пошту магчымасці (гранты, вакансіі, конкурсы, стыпендыі), анонсы мерапрыемстваў (лекцыі, дыскусіі, прэзентацыі), а таксама самыя важныя навіны і тэндэнцыі ў свеце медыя.
    Падпісваючыся на рассылку, вы згаджаецеся з Палітыкай канфідэнцыйнасці